Αντιπροσώπευση χωρίς Διαρκή Δημοκρατικό Έλεγχο δεν γίνεται


Συχνά κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας –ή μας κοροϊδεύουν– κάνοντας κάποια λογικά άλματα, παρακάμπτοντας λίγη από τη λογική μας. Στα παρακάτω, καλό είναι να διαχωρίσουμε στο μυαλό μας την έννοια αντιπροσώπευση, από αυτό που έχουμε συνηθίσει να εννοούμε ως αντιπροσώπευση, στο πολίτευμα της χώρας μας. Συχνά, μιλούμε για αντιπροσώπευση με την ιδέα ενός «αντιπροσωπευτικού» νομοθετικού σώματος, ανώτερου κάθε άλλου νομοθετικού σώματος. Όπως θα δείξω παρακάτω ότι αυτό είναι αδύνατο, αν το ανώτατο «αντιπροσωπευτικό» νομοθετικό σώμα είναι σε συμφωνία με την έννοια αντιπροσώπευση.

Υπάρχει μία λογική προϋπόθεση, για να λέγεται ένα σώμα αντιπροσωπευτικό:

Η πλειοψηφία των εντολέων δεν μπορεί να καταπιέζεται από καμία από τις αποφάσεις των αντιπροσώπων, γιατί τότε… αυτοί δεν είναι αντιπρόσωποι!

Ακριβώς επειδή, αφ’ εαυτού ένα κοινοβουλευτικό σώμα δεν μπορεί να εγγυηθεί αυτή την προϋπόθεση, η ίδια η έννοια της αντιπροσώπευσης είναι σε σύγκρουση με τον κοινοβουλευτισμό, όπως τον ζούμε σήμερα! Δεν είναι δυνατό να περιγραφεί επαρκώς ένα πολίτευμα ως αντιπροσώπευση, δεν γίνεται, δηλαδή, ένα σώμα αντιπροσώπων να έχει τελικό νομοθετικό ρόλο, γιατί τότε δεν γίνεται να εξασφαλιστεί ότι οι αντιπρόσωποι δεν θα παραβιάσουν το ρόλο τους. Αυτό δεν είναι ένα απλό ενδεχόμενο. Η ελάχιστη ειλικρίνεια θα μας κάνει να παραδεχτούμε ότι, είναι βέβαιο ότι, όποιο τέτοιο νομοθετικό σώμα, με τελεσίδικο νομοθετικό ρόλο, είναι καταδικασμένο να παραβιάσει αυτή την αρχή και, άρα, να μην είναι αντιπροσωπευτικό.

Και δεν είναι μόνον αυτό. Δεδομένων των παραβάσεων και παραβιάσεων της αντιπροσώπευσης που έχουν –προφανώς– γίνει ήδη, δεν υπάρχει τρόπος εξασφάλισης άρσης της παράβασης! Δεν είναι δυνατό να εξασφαλιστεί ότι θα υπάρξει αντιπρόσωπος (θα επανέλθω σε αυτή τη δεύτερη προϋπόθεση για την αντιπροσώπευση), που θα προτείνει ή/και θα υποστηρίξει την αναίρεση της παραβίασης και της καταπίεσης της κοινωνίας που αυτή συνεπάγεται, όπως θα απαιτούσε η έννοια αντιπροσώπευση!

Πολύ περισσότερο μάλλον που και να υπήρχε τέτοιος αντιπρόσωπος, το κομματικό σύστημα, στο οποίο στηρίζουμε τον κοινοβουλευτισμό σήμερα και η ψήφος υποχρεωτικά σε ένα μόνο κομματικό ψηφοδέλτιο και ποτέ σε πρόσωπα από διαφορετικά κόμματα, θα απαιτούσε να συμφωνούμε σε μια συστοιχία ζητημάτων με το κόμμα του αντιπροσώπου, για να επιδιώξουμε την αναίρεση της καταπίεσης που πάντα θα ασκείται από μια ηγεμονική βουλή. Και φυσικά, θα έπρεπε μετά να συμφωνήσει όλο το κόμμα του συγκεκριμένου αντιπροσώπου και, μάλιστα, να γίνει κυβέρνηση και να ασχοληθεί με την υλοποίηση αυτής της υπόσχεσής του. Διαφορετικές πλευρές του θέματος μπορεί να εντοπίσει κανείς στη “συντριβή των μνημονίων”, στο αίτημα της απλής αναλογικής κλπ.

Μόνο εάν το κοινοβουλευτικό νομοθετικό σώμα βρίσκονταν υπό την διαρκή δυνατότητα άσκησης αίρεσης επί της νομοθεσίας του, τελεσίδικα, από δημοκρατικό σώμα (ολόκληρο το σώμα των ψηφοφόρων-πολιτών, με δημοψήφισμα πρωτοβουλίας τους), θα μπορούσε, εγγυημένα, να λειτουργήσει αντιπροσωπευτικά.

Στα παραπάνω φαίνεται ότι, για να υπάρχει αντιπροσώπευση, θα πρέπει να ικανοποιείται ακόμα μια προϋπόθεση:

Όταν υπάρχει επιθυμία για κάποιο νέο νόμο στην πλειοψηφία των ψηφοφόρων, πρέπει πάντα να μπορεί να προταθεί αυτός, είτε από αντιπρόσωπο, είτε με κάποιον άλλον τρόπο.

Άρα, επειδή μπορεί να μην υπάρχει ποτέ κάποιος στο κοινοβούλιο να προτείνει κάτι που αποτελεί ζητούμενο για τους ψηφοφόρους, για να υπάρχει αντιπροσώπευση, θα πρέπει να μπορεί το δημοκρατικό σώμα όλων των ψηφοφόρων-πολιτών να υπαγορεύσει μια πρόταση νόμου, τελεσίδικα (εφόσον περάσει από δημοψήφισμα πρωτοβουλίας του).

Με λίγα λόγια, η αντιπροσώπευση αποκλείεται, όσο μια ηγεμονική βουλή έχει τον τελευταίο λόγο επί της νομοθεσίας και, αντίθετα, το κοινοβουλευτικό πολίτευμα είναι καταδικασμένο να παρεκκλίνει διαρκώς και περισσότερο από την αντιπροσώπευση. Αυτό είναι κάτι που νιώθουμε στις μέρες μας, ολοένα και περισσότερο. Κάποια στιγμή, θα πρέπει να αρθούμε στο ύψος των περιστάσεων και να διεκδικήσουμε την αλλαγή του. Από μόνο του, το κοινοβουλευτικό σύστημά μας έχει τη ροπή προς την απολυταρχία. Η αλλαγή του συντάγματος, αυτή την περίοδο, θα έπρεπε να αποτελεί μια αφορμή δραστηριοποίησης για αυτή τη διεκδίκηση.

Υπάρχουν διάφορες παγίδες γύρω από τον τρόπο που σκεφτόμαστε τη δημοκρατία και την αντιπροσώπευση. Είναι προφανές ότι ήδη μας κοροϊδεύουν, με το πρόσχημα ότι η λογοδοσία, που έπρεπε να είναι διαρκής, μπορεί να γίνεται κάθε 4 χρόνια και να αφορά (επανα-)ψήφιση κομμάτων και ποτέ την αναίρεση αποφάσεων.

Πολλές φορές κοροϊδεύουμε τον ίδιο τον εαυτό μας. Κάποιος μου παρουσίασε το παρακάτω σχήμα, για την επίτευξη της αντιπροσωπευτικότητας. Το δημοκρατικό σώμα όλων των ψηφοφόρων-πολιτών, είναι σε διαρκή, θεσμική λειτουργία, επιλέγοντας αντιπροσώπους, αλλά και ανακαλώντας τους δυναμικά. Όχι! Δεν υπάρχει υλοποίηση αντιπροσώπευσης σε αυτή την πρόταση! Εν δυνάμει και οι δύο παραπάνω προϋποθέσεις παραβιάζονται, το ίδιο όπως και στο σημερινό σύστημα. Και υπάρχει η δυνατότητα καταπιεστικής νομοθέτησης και δεν υπάρχει δυνατότητα αναίρεσής της (ασχέτως που μπορεί να ανακληθεί/ούν ο /οι αντιπρόσωπος/οι) και δεν υπάρχει εγγύηση ύπαρξης αντιπροσώπου που να στηρίζει θεμιτή νέα πρόταση νόμου ή αναίρεση αθέμιτης παλιάς (και διάφορα άλλα)…

Κάτι τελευταίο. Πιστεύω ότι αντιπροσωπευτικότητα δεν στηρίζεται τόσο στην επιλογή “κατάλληλων” προσώπων. Το μεγαλύτερο ρόλο, στην αντιπροσωπευτικότητα της νομοθεσίας, θα τον παίξει η ύπαρξη και μόνο της πρωτοκαθεδρίας και το τελεσίδικο της βούλησης του δημοκρατικού σώματος όλων των ψηφοφόρων-πολιτών. Αυτά θα εξαναγκάσουν την προσπάθεια ενός κοινοβουλευτικού σώματος στην κατεύθυνση της αντιπροσώπευσης.

Στην πραγματικότητα, είναι πολύ πιθανό ότι θα αρκεί ένα κοινοβουλευτικό σώμα δημιουργημένο με κλήρωση μεταξύ όσων το επιθυμούν και με περιορισμένη θητεία (πχ, 2 χρόνια) και με αδυναμία σύντομης επανάληψης υποψηφιότητας (πχ, για 5 χρόνια). Επίσης, θα μπορούσαμε έτσι να αποφύγουμε, πλήρως, όλα τα προβλήματα χρηματοδότησης κομμάτων, υποψηφίων, αλλά και εκλογών. Θα χρειάζονταν, βέβαια, νομοθετικές και ακυρωτικές πρωτοβουλίες πολιτών!

Advertisements

Υποβολή Σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s